Otomobil - Genel
Araçta Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır? Kaza Sonrası Haklarınız (2026 Rehberi)
Araclo Editör
Teknoloji & Araç Dünyası
30 Mayıs 2026
8 Görüntülenme
Araclo Editör
Teknoloji & Araç Dünyası
Trafik kazası sonrası aracınız tamir edilse bile ikinci el piyasasında değer kaybeder. Peki bu kaybı nasıl hesaplarsınız ve tazminat almak için ne yapmanız gerekir? İşte 2026 yılına güncel, adım adım rehberimiz.
Türkiye'de her yıl yüz binlerce trafik kazası meydana geliyor ve bu kazaların büyük çoğunluğu maddi hasarla sonuçlanıyor. Aracınız kusursuz bir şekilde tamir edilse bile TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi) kayıtlarına işlenen hasar geçmişi, ikinci el piyasasında ciddi bir fiyat düşüşüne neden oluyor. İşte bu farka "araç değer kaybı" deniyor.
Birçok araç sahibi bu hakkından habersiz ya da sürecin karmaşıklığı nedeniyle değer kaybı tazminatını talep etmiyor. Oysa Türk hukuk sisteminde, kazada kusursuz ya da daha az kusurlu olan tarafın değer kaybı tazminatı talep etme hakkı açıkça düzenlenmiştir. Üstelik Anayasa Mahkemesi'nin 2020 yılında verdiği önemli bir iptal kararıyla birlikte, araç sahiplerinin hakları önemli ölçüde genişlemiştir.
Bu rehberde, değer kaybının ne olduğunu, nasıl hesaplandığını, başvuru sürecinin adım adım nasıl işlediğini ve 2026 yılındaki güncel yasal çerçeveyi kapsamlı bir şekilde ele alacağız.
Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonrası aracınızın — onarılmış olsa bile — ikinci el piyasasındaki satış değerinde meydana gelen düşüştür. Aracınız en iyi şekilde tamir edilse dahi, TRAMER kaydında yer alan hasar geçmişi potansiyel alıcılar tarafından olumsuz bir faktör olarak değerlendirilir.
Örneğin: Kaza öncesinde 1.500.000 TL piyasa değerine sahip bir araç, kaza sonrası onarıma rağmen 1.300.000 TL'ye düşüyorsa aradaki 200.000 TL'lik fark değer kaybıdır. Bu fark, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir.
Değer kaybı kavramı hukukumuzda ilk olarak Yargıtay kararlarıyla şekillenmiş, ardından 14 Mayıs 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 5. maddesiyle normatif bir temele kavuşmuştur. Bu maddeye göre değer kaybı, "hak sahibinin kaza tarihi itibarıyla zarar gören araçta meydana gelen doğrudan malları üzerindeki azalma" olarak tanımlanmaktadır.
Değer kaybı tazminatı talep edebilmek için bazı temel şartların bir arada bulunması gerekir:
Kusur durumu: Kazada tamamen kusursuz olmanız veya karşı tarafın en az %50 kusurlu olması gerekir. Tam kusurlu taraf, karşı aracın trafik sigortasından değer kaybı talep edemez. Ancak kasko poliçesinde değer kaybı teminatı varsa, kusurlu taraf dahi kendi kasko sigortasından talepte bulunabilir.
Hasar niteliği: Değer kaybı genellikle vidalı parça değişimi (çamurluk, kaput, kapı) veya boya gerektiren hasarlarda kabul edilir. Plastik tampon, far camı, cam gibi sarf malzemesi niteliğindeki parça değişimleri tek başına değer kaybı oluşturmayabilir. Bununla birlikte, 2020 sonrası Yargıtay içtihatlarıyla bu kapsam genişletilmiştir.
Aracın daha önceki durumu: Hasarın meydana geldiği bölge daha önce başka bir kazada işlem görmüşse, aynı bölge için tekrar değer kaybı talep edilemez. Ancak farklı bir bölgede yeni hasar oluşmuşsa, bu hasar için değer kaybı talep edilebilir.
Pert (ağır hasarlı) kaydı: Pert kaydı olan araçlar için değer kaybı tazminatı talep edilemez.
Eski uygulamada 165.000 km üzerindeki veya 10 yaşından büyük araçlarda değer kaybı "sıfır" olarak hesaplanıyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli kararıyla (2019/40 E – 2020/40 K) bu kısıtlayıcı kurallar geçerliliğini yitirmiştir. Mahkeme, Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesindeki "genel şartlarda" ibaresini ve 92. maddesinin (i) bendini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmiştir.
Bu karar sonrasında kilometre ve yaş farkı gözetilmeksizin her araç için gerçek piyasa değerine dayalı hesaplama yapılması zorunlu hale gelmiştir. Yargıtay uygulamasına göre değer kaybı, "kaza tarihindeki hasarsız rayiç değer" ile "onarım sonrası rayiç değer" arasındaki somut fark üzerinden belirlenmektedir.
Türkiye'de araç değer kaybı hesaplamasında iki temel yöntem kullanılmaktadır.
Resmi Gazete'de yayımlanan ve sigorta şirketlerinin esas aldığı formül şu şekildedir:
Baz Değer Kaybı = Aracın Rayiç Değeri × %1,9 (yaklaşık oran)
Toplam Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı × Hasar Boyutu Katsayısı × Kullanılmışlık (Km) Katsayısı
Formülde kullanılan katsayılar şöyledir:
| Kod | Hasar Boyutu | Katsayı |
|---|---|---|
| A1 | Büyük hasar (şase/yapısal deformasyon) | 0,90 |
| A2 | Orta hasar (vidalı parça değişimi + boya) | 0,75 |
| A3 | Küçük hasar (tek parça değişimi veya boya) | 0,50 |
| A4 | Basit hasar (yüzeysel çizik/göçük) | 0,25 |
| Kullanılmışlık (Km) | Katsayı |
|---|---|
| 0 – 14.999 km | 0,90 |
| 15.000 – 29.999 km | 0,80 |
| 30.000 – 44.999 km | 0,70 |
| 45.000 – 59.999 km | 0,60 |
| 60.000 – 74.999 km | 0,50 |
| 75.000 – 149.999 km | 0,30 |
| 150.000 km ve üzeri | 0,10 |
Örnek hesaplama: Rayiç değeri 1.000.000 TL olan, 40.000 km'deki bir aracın orta hasar (A2) görmesi durumunda:
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrasında daha sık başvurulan bu yöntemde, aracın kaza tarihindeki hasarsız rayiç değeri ile onarım sonrası (hasar kayıtlı) rayiç değeri arasındaki gerçek fark hesaplanır.
Bu yöntemde bilirkişi veya eksper; aracın marka, model, yaş, kilometre, donanım ve renk bilgileriyle birlikte sahibinden.com, arabam.com gibi platformlardaki emsal satış ilanlarını inceler. Hasarsız emsaller ile hasarlı emsallerin fiyat farkı, değer kaybının somut göstergesi olarak kullanılır.
Örnek: Kaza öncesi emsalleri 1.200.000 TL civarında olan bir araç, hasar kaydıyla birlikte 1.050.000 TL'ye satılıyorsa değer kaybı yaklaşık 150.000 TL'dir.
Yargıtay uygulamasında piyasa karşılaştırma yöntemi, gerçek zararı daha doğru yansıttığı için tercih edilmektedir. Sigorta şirketlerinin genel şartlar formülüyle yaptığı hesaplamalar çoğu zaman gerçek değer kaybının altında kalmaktadır.
TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi), Türkiye'deki araçların sigorta ve hasar geçmişini tutan resmi veri tabanıdır. Her trafik kazası sonrası hasar bilgileri bu sisteme işlenir ve ikinci el alım-satımda alıcıların en çok dikkat ettiği referans noktalarından biri haline gelir.
TRAMER kaydının araç değerine etkisi, hasarın niteliğine göre değişmektedir. Küçük hasarlarda (tampon boyası, far değişimi gibi) piyasa değerinde %2–5 arası bir düşüş görülürken, orta düzey hasarlarda (çamurluk değişimi, kapı boyası) bu oran %5–15'e çıkabilir. Şase hasarı gibi yapısal sorunlarda ise %20 ve üzeri değer kaybı söz konusu olabilir.
Önemli bir ayrıntı olarak: değer kaybı tazminatının ödenmesi TRAMER kaydına işlenmez. Yani aracınız için değer kaybı tazminatı almanız, TRAMER sorgulamasında ayrıca görünmez. TRAMER'de yalnızca kazanın kendisi ve hasar bilgileri yer alır.
TRAMER sorgulaması için e-Devlet üzerinden SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) Hasar Kaydı Sorgulama hizmetine erişebilirsiniz. Plaka veya şasi numarasıyla sorgulama yaparak aracın tüm hasar geçmişini, poliçe bilgilerini ve varsa pert kaydını görüntüleyebilirsiniz. İkinci el araç alımında bu sorgulamayı mutlaka yapmanızı öneririz.
Değer kaybı tazminatı, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası (ZMSS) kapsamında maddi zarar teminatından ödenir. SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) tarafından 2026 yılı için belirlenen güncel teminat limitleri şöyledir:
| Teminat Türü | 2025 Limiti | 2026 Limiti |
|---|---|---|
| Maddi hasar (araç başına) | 300.000 TL | 400.000 TL |
| Maddi hasar (kaza başına) | 600.000 TL | 800.000 TL |
| Sağlık/sakatlanma/ölüm (kişi başına) | 2.700.000 TL | 3.600.000 TL |
| Sağlık/sakatlanma/ölüm (kaza başına) | 13.500.000 TL | 18.000.000 TL |
Değer kaybı tazminatı, araç başına maddi hasar teminat limiti olan 400.000 TL ile sınırlıdır. Eğer değer kaybı bu limiti aşıyorsa, aşan kısım doğrudan kusurlu araç sahibi ve sürücüsünden talep edilebilir. Bu nedenle özellikle lüks segment ve yüksek değerli araç sahiplerinin İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) sigortası yaptırmaları büyük önem taşımaktadır.
Kaza meydana geldiğinde öncelikle araçların ilk durumunu fotoğraflayarak kayıt altına alınız. Olay yerine polis veya jandarma ekiplerini çağırarak kaza tespit tutanağı düzenletiniz. Maddi hasarlı ve tarafların anlaştığı kazalarda ise mobil kaza tespit tutanağı (e-İhbar uygulaması) kullanılabilir. Tutanağın doğru ve eksiksiz düzenlenmesi, sonraki tazminat sürecini doğrudan etkiler.
Aracınızı onarıma göndermeden önce bağımsız bir ekspertiz raporu aldırmanız faydalı olacaktır. Onarım sürecinde değişen parçaların, yapılan işçiliğin ve boya işlemlerinin kayıt altına alınması gerekir. Onarım faturaları ve ekspertiz raporu, değer kaybı başvurusunun temel dayanaklarıdır.
Kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı olarak başvurunuz. Bu başvuru, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi gereğince dava açmadan önce zorunlu bir ön şarttır. Başvuru dilekçesine şu belgeleri ekleyiniz:
Başvuru; sigorta şirketinin resmi e-posta adresine, iadeli taahhütlü posta yoluyla veya noter ihtarnamesiyle yapılabilir.
Sigorta şirketi, başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içinde yazılı cevap vermekle yükümlüdür. Bu süre içinde sigorta şirketi üç farklı şekilde hareket edebilir: tazminatı tam olarak ödeyebilir, kısmi bir ödeme teklifi sunabilir veya talebi reddedebilir. 15 iş günü içinde herhangi bir cevap verilmemesi de başvurunuzun olumsuz sonuçlandığı anlamına gelir.
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması, yetersiz ödeme teklif etmesi veya süresi içinde cevap vermemesi halinde iki hukuki yol bulunmaktadır:
Sigorta Tahkim Komisyonu (STK): 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında kurulan Komisyon, sigorta uyuşmazlıklarını daha hızlı çözmektedir. Başvuru online olarak sigortatahkim.org üzerinden yapılabilir. Süreç genellikle 3–6 ay içinde sonuçlanmaktadır. Avukat tutmak zorunlu değildir; bireysel başvuru yapılabilir. STK kararları mahkeme ilamı niteliğindedir ve icra yoluyla tahsil edilebilir.
40.000 TL'ye kadar olan uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar kesindir. 40.000 TL üzerindeki tutarlar için temyiz yolu açıktır.
Dava yolu: Asliye Ticaret Mahkemesi'nde (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi'nde) dava açılabilir. Dava süreci genellikle 1 yıl veya daha uzun sürebilir. Bilirkişi incelemesi yapılır ve gerçek piyasa değerine dayalı hesaplama esas alınır.
Değer kaybı tazminatı talebi için zamanaşımı süreleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesiyle düzenlenmiştir:
2 yıllık süre: Zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde talepte bulunması gerekir. Polis marifetiyle tutanak tutulan kazalarda kaza tarihi genellikle öğrenme tarihi olarak kabul edilir.
10 yıllık kesin süre: Her durumda, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren en geç 10 yıl içinde başvuru yapılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra zarar ve sorumlu sonradan öğrenilmiş olsa bile tazminat talep edilemez.
Ceza zamanaşımı istisnası: Kaza aynı zamanda cezai bir suç teşkil ediyorsa (örneğin taksirle yaralama) ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüşse, bu uzun süre değer kaybı talebi için de geçerli olur.
Zamanaşımının dolmasını önlemek için kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede sigorta şirketine yazılı başvuru yapmanız, başvuru tarihinin belgelenmesi açısından iadeli taahhütlü posta veya noter ihtarnamesi kullanmanız önerilir.
Aşağıdaki bilgiler Şikayetvar.com, otomotiv forumları ve çeşitli hukuk platformlarındaki bireysel kullanıcı geri bildirimlerine dayanmaktadır. Bu deneyimler kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve her durumu temsil etmeyebilir.
Kullanıcı bildirimlerine göre en yaygın sorun, sigorta şirketlerinin genel şartlar formülüyle hesaplanan düşük tutarları teklif etmesidir. Bazı kullanıcılar, gerçek piyasa değer kaybının çok altında tekliflerle karşılaştıklarını bildirmiştir. Bu durumda teklifi kabul etmek yerine Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulması, genellikle daha yüksek bir tazminat elde edilmesini sağlamaktadır.
Bazı kullanıcılar, sigorta şirketlerinin eksik evrak bahanesiyle süreci olabildiğince uzattığını aktarmıştır. 15 iş günlük yasal süre içinde cevap verilmediği veya ek belge talepleriyle başvurunun bekletildiği raporlanmaktadır. Bu tür durumlarda 15 günlük süre dolduktan sonra doğrudan Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvuru hakkı doğmaktadır.
Kullanıcı geri bildirimlerinde sıkça karşılaşılan bir diğer konu, sigorta şirketlerinin kusur oranını farklı değerlendirmesidir. Bazı kullanıcılar, tamamen haklı oldukları hâlde sigorta şirketi tarafından kısmen kusurlu gösterildiklerini iddia etmiştir. Bu tür anlaşmazlıklarda kaza tespit tutanağının doğru düzenlenmesi ve gerektiğinde tanık beyanlarının alınması büyük önem taşımaktadır.
Sigorta Tahkim Komisyonu lehine karar verse dahi, bazı sigorta şirketlerinin ödemeyi geciktirdiği bildirilmektedir. 2026 itibarıyla Komisyon kararlarının icra kabiliyeti güçlendirilmiş ve hakem kararlarının uygulanmaması hâlinde sigorta şirketlerine yönelik yaptırımlar artırılmıştır.
Öte yandan birçok kullanıcı, Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinin mahkeme yoluna kıyasla çok daha hızlı ve pratik olduğunu, bireysel başvuruyla dahi olumlu sonuç aldığını bildirmiştir.
Araç değer kaybının miktarını belirleyen birçok değişken bulunmaktadır. Bu faktörleri anlamak, hem tazminat talebinizi daha doğru yapmanızı hem de ikinci el alım-satımda bilinçli hareket etmenizi sağlar.
Aracın rayiç (piyasa) değeri: Yüksek değerli araçlarda mutlak değer kaybı miktarı daha fazla olur. Aynı hasar büyüklüğü, 500.000 TL'lik bir araçla 2.000.000 TL'lik bir araçta farklı sonuçlar doğurur.
Aracın yaşı ve kilometresi: Yeni ve düşük kilometreli araçlarda değer kaybı oranı daha yüksektir. Sıfır veya çok düşük kilometreli bir aracın ilk kazası, piyasa değerini orantısız biçimde düşürür.
Hasarın boyutu ve niteliği: Şase hasarı, hava yastığı açılması, tavan kesme gibi yapısal müdahaleler değer kaybını ciddi ölçüde artırır. Basit boya veya tampon değişimi ise düşük bir etki yaratır.
Marka ve model faktörü: Lüks segmentteki ve ikinci el piyasasında rağbet gören araçlarda, parça değişimi değer kaybını daha belirgin hâle getirir.
Önceki hasar geçmişi: Daha önce hiç hasarsız (tramersiz) olan bir aracın ilk kazası, daha yüksek değer kaybı yaratır. Geçmişte birden fazla hasar kaydı bulunan araçlarda ise ek bir kaza nedeniyle ortaya çıkan marjinal değer kaybı daha düşük olabilir.
Değer kaybı tazminatını kimden talep ederim? Değer kaybı tazminatı, kazada kusurlu olan aracın zorunlu trafik sigortası (ZMSS) şirketinden talep edilir. Sigorta teminat limitinin yetmediği durumlarda aşan kısım doğrudan kusurlu araç sahibi ve sürücüsünden talep edilebilir. Ayrıca İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) sigortası varsa bu poliçeden de karşılanabilir.
Kazada ben de kısmen kusurluyum, yine de değer kaybı alabilir miyim? Evet. Karşı tarafta kusur bulunduğu sürece, kusur oranınız ne olursa olsun değer kaybı talep edebilirsiniz. Ancak alacağınız tazminat, karşı tarafın kusur oranıyla orantılı olarak hesaplanır. Örneğin karşı taraf %70 kusurlu ise değer kaybının %70'i talep edilebilir.
Değer kaybı başvurusu için avukata ihtiyacım var mı? Avukat tutmak zorunlu değildir; hem sigorta şirketine hem de Sigorta Tahkim Komisyonu'na bireysel başvuru yapılabilir. Ancak sigorta şirketlerinin düşük ödeme taktiklerine karşı ve özellikle yüksek tutarlı dosyalarda hukuki destek almanız, gerçek değer kaybınızı tahsil etme olasılığınızı artırabilir.
Park hâlindeki aracıma çarpıp kaçtılar, değer kaybı alabilir miyim? Evet. Kusurlu aracın plakası tespit edilebildiyse, o aracın trafik sigortasından değer kaybı talep edebilirsiniz. Plaka tespit edilemezse ve güvenlik kamerası görüntüsü yoksa, Güvence Hesabı'na başvuru yapılabilir. Güvence Hesabı, sigortasız araçların neden olduğu zararları karşılayan kurumdur.
Kasko sigortam değer kaybını karşılar mı? Standart kasko poliçeleri genellikle değer kaybını teminat kapsamına almaz. Ancak bazı kasko poliçelerinde ek teminat olarak değer kaybı teminatı bulunabilir. Poliçenizi inceleyerek veya sigorta şirketinize sorarak bu teminatın olup olmadığını öğrenebilirsiniz.
Değer kaybı tazminatını ne kadar sürede alırım? Sigorta şirketi talebi kabul ederse, başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içinde ödeme yapması gerekir. Sigorta Tahkim Komisyonu yoluyla süreç genellikle 3–6 ayda, dava yoluyla ise yaklaşık 1 yıl veya daha uzun sürede sonuçlanmaktadır.
Değer kaybı TRAMER kaydında görünür mü? Hayır. Ödenen değer kaybı tazminatı TRAMER kaydına işlenmez. TRAMER'de yalnızca kazanın kendisi, hasar bilgileri ve onarım detayları görünür. Değer kaybı tazminatı ayrı bir finansal işlem olarak değerlendirilir.
Araç değer kaybı tazminatı, Türkiye'de trafik kazasına karışan her araç sahibinin bilmesi gereken temel haklardan biridir. Anayasa Mahkemesi'nin 2020 yılındaki iptal kararıyla birlikte, eski dönemdeki kısıtlayıcı formüller geçerliliğini yitirmiş ve araç sahiplerinin gerçek piyasa değerine dayalı tazminat talep etme hakları güçlenmiştir. 2026 yılında trafik sigortası teminat limitlerinin araç başına 400.000 TL'ye yükseltilmesi de mağdurların daha yüksek tazminat alabilmesine olanak tanımaktadır.
Sürecin başarıyla sonuçlanması için en önemli adım, kaza anından itibaren tüm belgelerin eksiksiz toplanması ve sigorta şirketine zamanında yazılı başvuru yapılmasıdır. Sigorta şirketinin yetersiz veya olumsuz cevap vermesi hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu, hızlı ve etkili bir çözüm yolu sunmaktadır.
Değer kaybı tazminatı, "küçük bir hasar, uğraşmaya değmez" diye düşünülebilecek bir konu değildir. Özellikle yeni ve değerli araçlarda onlarca hatta yüz binlerce TL'ye ulaşabilen bu kayıp, yasal haklarınız kullanılarak tazmin edilebilir. Zamanaşımı sürelerini kaçırmadan, doğru belgelerle ve kararlı bir şekilde haklarınızı arayınız.
Bu içerik araclo.com için hazırlanmıştır. Yazıdaki kullanıcı deneyimleri bireysel geri bildirimlere dayanmakta olup her aracı veya her sigorta deneyimini temsil etmeyebilir. Güncel yasal düzenlemeler, teminat limitleri ve başvuru koşulları için yetkili hukuk danışmanlarına ve sigorta şirketlerine başvurunuz.
Topluluğumuzla paylaşarak bize destek olabilirsiniz.