Türkiye'de üretilen Kartal'ın station wagon gövdeli benzinli versiyonları esas alınmıştır; donanım kodu paket seviyesini belirtir, motor tipini belirtmez. Bu isim altında hem karbüratörlü hem enjeksiyonlu üretim yılları bulunur ve yakıt sistemi davranışı bu ikisi arasında tamamen farklıdır; ruhsattan ve motor bölmesinden teyit edilmelidir. Üretimi uzun süre önce sona erdiğinden araçların tamamı yaşlıdır ve araç arkadan itişlidir; liste bu nedenle tasarım kaynaklı kronik arızalardan çok yaş, korozyon, LPG geçmişi ve elektrik kaynaklı risklere odaklanmıştır. LPG dönüşümü bu modelde son derece yaygındır.
- Kaporta ve alt gövde korozyonu (yaşa bağlı): Bu yaş grubundaki araçlarda çamurluk içleri, marşpiyeller, bagaj tabanı, ön panel, arka aks bağlantı noktaları ve station wagon gövdesine özgü arka kapı çerçevesi korozyona uğrar; ilerlemiş korozyon güvenlik sorunudur ve onarımı aracın değerini rahatlıkla aşar. Belirtisi; kapı altı ile tekerlek davlumbazlarında kabaran boya, bagaj halısı altında nem ve pas, arka kapı çevresinde kabarma, alttan bakıldığında katmanlı pas tabakası ve delinmelerdir. Aracı mutlaka lift üzerine aldırıp alt gövdeyi, süspansiyon ile arka aks bağlantı bölgelerini inceletin; bu araçta motordan önce yapılması gereken kontrol budur. (20 yaş ve üzeri araçlarda)
- LPG kullanımına bağlı subap yuvası aşınması ve kompresyon kaybı: Bu araçların neredeyse tamamı uzun yıllar LPG ile çalışmıştır; üstten katkı sistemi kullanılmayan ve ayarı güncellenmeyen araçlarda subap yuvaları aşınır ve kompresyon düşer. Belirtisi; soğuk motorda zor çalışma, rölantide teklemek, tek silindirden gelen düzensiz çalışma, rampada belirgin zorlanma ve rölanti devrinin sürekli düşmesidir. Kompresyon testi yaptırmadan alım yapmayın; subap ayarının ve son LPG ayarının ne zaman yapıldığını sorun.LPG'li kullanımda 80.000 - 150.000 km arası
- LPG sisteminin ayarsızlığı, aşırı tüketim ve rölanti bozukluğu: Bu araçlarda LPG'de beklenenin çok üzerinde tüketim, rölanti bozukluğu ve sabahları geç çalışma sık dile getirilir; kaynağı çoğu zaman motorun kendisi değil sistemin kurulumudur. Hava filtresi kutusundaki ısıya duyarlı kelebeğin LPG'li araçlarda kapalı konumda sabitlenmemesi ve basınç düşürücü grubun diyaframı ile contalarının yıllar içinde sertleşmesi, aracın gazda çok yakmasına, buz tutmasına, gaz kokusu yaymasına ve rölantide stop etmesine yol açar. Belirtisi; LPG'de aşırı tüketim, rölantide düzensizlik ve stop etme, sabah geç çalışma, motor bölmesinde gaz kokusu ve basınç düşürücü üzerinde buzlanmadır. Kaputu açıp sistemin kim tarafından ve ne zaman kurulduğunu, son ayar tarihini sorun; basınç düşürücü grubunun revizyon geçmişini öğrenin. (LPG sisteminin yaşına bağlı)
- Şanzıman senkromeç aşınması ve vites geçiş sesi: Bu araçlarda ikinci ve üçüncü vites senkromeçlerinin aşınması tekrar eden bir başlıktır; aşınma ilerlediğinde vites geçişlerinde takılma ve cırtlama sesi oluşur, çözümü şanzımanın indirilmesini gerektirdiğinden bu araç için ağır sayılan bir işçilik kalemine dönüşür. Belirtisi; özellikle yüksek devirde ikinciye veya üçüncüye geçerken duyulan cırtlama, vitesin zor girmesi, vites kolunda boşluk ve bazen vitesin kendiliğinden boşa atmasıdır. Test sürüşünde tüm vitesleri hem düşük hem yüksek devirde sırayla deneyin; özellikle ikinci ve üçüncü vitesi zorlayarak sınayın.Yaşa bağlı, 150.000 km ve üzeri
- Elektrik tesisatı yorgunluğu, sigorta grubu ve yanık riski: Yaşa bağlı olarak kablo izolasyonları sertleşip çatlar, bağlantı uçları ile sigorta kutusu oksitlenir; bu araçlarda kablo yanıkları ve kısa devre bildirilen bir başlıktır ve ihmal edildiğinde motor bölmesinde yangın riskine kadar gider. Belirtisi; farların kısılıp parlaması veya hiç yanmaması, sinyal ile sileceklerde düzensizlik, gösterge ibrelerinin oynaması, akünün sabaha boşalması, sigortaların sık atması ve kablo bölgesinde yanık kokusu ile is izidir. Tüm elektrikli donanımı tek tek deneyin, sigorta kutusu ile kablo demetlerini gözle inceletin ve araç çalışırken akü uçlarındaki şarj değerini ölçtürün. (20 yaş ve üzeri araçlarda)
- Soğutma sistemi yorgunluğu ve hararet riski: Radyatör tıkanması, hortum yorgunluğu, termostat ve devirdaim arızası bu araçlarda tekrar eden hararet şikâyetinin kaynağıdır; LPG ile çalışan bir motorda hararet silindir kapağına daha hızlı zarar verir ve kapak onarımı bu araçta ciddi bir kalemdir. Belirtisi; ısı göstergesinin trafikte ve yazın yükselmesi, radyatör deposunun eksilmesi, kalorifer peteğinden gelen antifriz kokusu, park yerinde antifriz izi ve motor sıcakken rölanti düşüklüğüdür. Aracı trafikte bir süre bekletip ısı göstergesini gözleyin, motor soğukken depo seviyesini kontrol edin ve radyatör ile hortumları gözle inceletin. (Yaşa bağlı, kilometreden bağımsız)
- Arkadan itiş grubu, arka aks ve ön takım yorgunluğu: Arkadan itişli bu araçta şaft haçları, askı yatağı, diferansiyel ve arka aks yaşa bağlı olarak ses yapmaya başlar; ön takımda rotil, salıncak burçları ve rot başları yorulur, station wagon gövdesi sık yüklü kullanıldığında arka yaylar ile amortisörler ayrıca çöker. Belirtisi; kalkışta ve gaz kesmede duyulan tak sesi, belirli hızlarda tabandan gelen uğultu ile titreşim, kasiste tok vurma, direksiyonda boşluk, yüklüyken arkanın çökük durması ve lastiklerde düzensiz aşınmadır. Lift üzerinde şaft, diferansiyel, arka aks ve ön takımı inceletin; aracı boşken yandan bakıp arka yüksekliğini değerlendirin.Yaşa bağlı, 150.000 km ve üzeri
Alım Öncesi Kontrol Listesi
- Aracı mutlaka lift üzerine aldırın; alt gövde, marşpiyel ve arka aks bağlantılarında korozyon arayın.
- Bagaj halısını kaldırıp taban ile arka kapı çerçevesinde nem ve pas olup olmadığına bakın.
- Kompresyon testi yaptırın; subap ayarı ile son LPG ayar tarihini sorun.
- Kaputu açıp LPG sisteminin kim tarafından ve ne zaman kurulduğunu, revizyon geçmişini öğrenin.
- Benzin ve LPG konumunda ayrı ayrı sürün; gazda aşırı tüketim ile rölanti bozukluğunu değerlendirin.
- Tüm vitesleri düşük ve yüksek devirde sırayla deneyin; ikinci ile üçüncü vitesi zorlayarak sınayın.
- Tüm elektrikli donanımı deneyin; sigorta kutusu ile kablo demetlerini yanık izi için inceletin.
- Aracı trafikte bekletip ısı göstergesini gözleyin; radyatör ve hortumları inceletin.
- Lift üzerinde şaft, diferansiyel, arka aks ve ön takımı kontrol ettirin.
Özet Değerlendirme (Usta Gözüyle)
Kartal, station wagon gövdesinin sunduğu çok geniş yükleme alanı, çok düşük alım maliyeti, son derece basit ve her ustanın müdahale edebildiği mekaniği, ucuz ve her yerde bulunan parçası, arkadan itişli yapısının sağladığı tamir kolaylığı ve LPG ile ekonomik çalışmasıyla Türkiye'de kendine özgü bir yere sahiptir. Bu yaştaki bir araçta alım kararını belirleyen şey artık motor değil gövdedir: korozyon hem güvenlik sorunudur hem onarımı aracın değerini aşar, üstelik station wagon gövdesinde arka kapı çerçevesi de ayrıca kontrol edilmesi gereken bir bölgedir, bu yüzden lift üzerinde alt gövdeyi inceletmek ilk iştir. İkinci sırada uzun yıllar LPG ile çalışmış motorlarda subap yuvası durumu gelir ve kompresyon testi pazarlık gücünüzü doğrudan belirler. Üçüncüsü ise sahada en çok yanlış teşhis edilen konudur: bu araçlarda LPG'de aşırı tüketim ve rölanti bozukluğu çoğu zaman motorun değil sistemin kurulumunun sonucudur; hava filtresindeki ısıya duyarlı kelebeğin sabitlenmemesi ve basınç düşürücü grubun yaşlanması bu şikâyetlerin bilinen kaynaklarıdır, dolayısıyla sistemin kim tarafından kurulduğunu ve ne zaman revizyon gördüğünü sormak parça değiştirmekten daha akıllıcadır. Dördüncüsü şanzıman senkromeçleridir; ikinci ile üçüncü viteste duyulan cırtlama bu araçta ağır bir işçiliğin habercisidir. Nihai karar için bu araçları bilen bir ustada fiziki kontrol yaptırmanızı öneririm.