Değerlendirme sırası (ABC)
- A - Airway (Hava yolu): Hava yolu açıklığı sağlanır. Baş geri - çene yukarı pozisyonu verilir. Ağız içinde yabancı cisim varsa çıkarılır.
- B - Breathing (Solunum): Bak-dinle-hisset yöntemiyle en fazla 10 saniye solunum kontrol edilir. (Göğsün hareketine bakılır, sese kulak verilir, nefes yanağa hissedilir.)
- C - Circulation (Dolaşım): Yetişkinde şah damarından, bebekte kol atardamarından nabız kontrol edilir.
Bilinç düzeyi kontrolü
Hasta/yaralının omzuna hafifçe dokunularak ve yüksek sesle seslenerek yanıt alınmaya çalışılır. Bebekte ayak tabanına hafifçe vurulur.
Normal yaşam bulguları
| Bulgu | Yetişkin | Çocuk | Bebek |
|---|---|---|---|
| Nabız (dakika) | 60-100 | 100-120 | 100-140 |
| Solunum (dakika) | 12-20 | 20-25 | 30-40 |
| Vücut ısısı | 36,5 °C | 36,5 °C | 36,5 °C |
Nabız alınan yerler
- Şah damarı (boyun): Yetişkin ve çocukta ilk tercih
- Kol atardamarı (bebekte)
- Bilek (şahdamarı bulunamazsa), kasık atardamarı
Bilinç düzeyleri
- Bilinci yerinde: her türlü uyarana yanıt verir
- 1. derece bilinç kaybı: yalnızca sesli ve gürültülü uyarana yanıt verir
- 2. derece bilinç kaybı: yalnızca ağrılı uyarana yanıt verir
- 3. derece bilinç kaybı: hiçbir uyarana yanıt vermez
Bilinç düzeyi, yaralanmanın ağırlığı hakkında doğrudan fikir verir.
Nabız ve solunum kontrol süreleri
- Solunum: bak-dinle-hisset ile 10 saniye
- Dolaşım: 3 parmakla 5 saniye nabız aranır
Kan basıncı
İlk yardımda kan basıncı ölçülmez, ancak normal aralığı 100/50 – 140/100 mmHg olarak bilinir.
İkinci değerlendirme
Yaşam bulguları güvence altına alındıktan sonra baştan aşağı muayene yapılır: baş, boyun, göğüs kafesi, karın boşluğu, kol ve bacaklar. Göğüs muayenesinde eller sırta kaydırılarak arka yüz de kontrol edilir. Boyun zedelenmesi aksi kanıtlanana kadar var kabul edilir.