Kalp krizi (göğüs ağrısı)
- Belirtiler: göğüs ortasında baskı ve sıkışma hissi, sol kola, çeneye veya sırta yayılan ağrı, soğuk terleme, nefes darlığı, bulantı.
- İlk yardım: Hasta yarı oturur pozisyona alınır, sıkan giysiler gevşetilir, hareket ettirilmez ve sakinleştirilir.
- 112 hemen aranır. Hastaya ağızdan bir şey verilmez, kendi ilacını düzenli kullanıyorsa almasına yardım edilebilir.
- Bilinç ve solunum kaybolursa temel yaşam desteğine başlanır.
Felç ve inme
- Belirtiler: yüzün bir tarafının kayması, tek kolda güçsüzlük, konuşma bozukluğu, ani görme kaybı, dengesizlik.
- Bu üç belirti (yüz, kol, konuşma) hızlı tanıma için birlikte kontrol edilir.
- İlk yardım: Hasta hareket ettirilmez, ağızdan bir şey verilmez, bilinç kapalıysa koma pozisyonu verilir ve 112 aranır. Zaman kritiktir.
Kan şekeri düşüklüğü
- Belirtiler: terleme, titreme, açlık hissi, huzursuzluk, bilinç bulanıklığı.
- Bilinç açıksa şekerli içecek veya küp şeker verilir.
- Bilinç kapalıysa ağızdan hiçbir şey verilmez; koma pozisyonu verilerek 112 aranır.
Göz, kulak ve buruna yabancı cisim kaçması
- Göze kaçan cisim çıkarılmaya çalışılmaz; göz ovuşturulmaz, temiz bezle kapatılıp sağlık kuruluşuna gidilir.
- Kulak ve buruna kaçan cisimler cımbız veya çubukla çıkarılmaya çalışılmaz; cisim daha derine itilebilir.
Suda boğulma
- İlkyardımcı kendi güvenliğini riske atmadan kişiyi sudan çıkarır.
- Solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır; sudan çıkarmada boyun travması ihtimali göz önünde bulundurulur.
Hayvan ısırıkları ve böcek sokmaları
- Isırık bölgesi bol su ve sabunla yıkanır, üzeri temiz bezle örtülür.
- Arı sokmasında iğne varsa kazıyarak çıkarılır, soğuk uygulama yapılır. Alerjik tepki belirtisi varsa 112 aranır.
- Yılan ısırığında bölge kalp seviyesinin altında tutulur; emme, kesme ve turnike uygulanmaz.
Kalp spazmı (angina) ile kalp krizi ayrımı
| Angina pektoris | Kalp krizi (enfarktüs) | |
|---|---|---|
| Süre | 5-10 dakika, kısa | Daha uzun ve daha şiddetli |
| İstirahatle | Geçer | Geçmez |
| Tetikleyen | Efor, heyecan, aşırı yemek | Dinlenirken de başlayabilir |
| Ek bulgu | Sıkıntı, nefes darlığı | Ölüm korkusu, terleme, bulantı, kusma |
Her ikisinde de nefes alıp vermekle ağrının şiddeti değişmez — bu, kas ve akciğer kaynaklı ağrılardan ayırmaya yarar. Kalp krizi çoğu kez hazımsızlık veya gaz sancısı sanılır; aksi kanıtlanana kadar kalp krizi olarak düşünülmelidir.