Sara krizi (epilepsi) nedir?
Beyindeki elektriksel faaliyetin geçici olarak düzensizleşmesi sonucu ortaya çıkan, kasılma ve bilinç kaybıyla seyreden nöbettir. Kriz genellikle kendiliğinden sonlanır.
Belirtileri
- Ani bilinç kaybı ve yere düşme
- Önce tüm vücutta kasılma, ardından kasılma-gevşeme şeklinde çırpınma
- Çenenin kilitlenmesi, dilin ısırılması
- Ağızda köpüklenme, bazen kanlı köpük
- Solunumun geçici olarak durması, yüzde morarma
- İdrar ve dışkı kaçırma
- Kriz sonrası uyku hâli, şaşkınlık ve olayı hatırlamama
Sara krizinde ilk yardım
- Olay yeri güvenliği sağlanır; kişinin çarpabileceği sert cisimler uzaklaştırılır.
- Başın altına yumuşak bir şey konur, sıkan giysiler gevşetilir.
- Kasılmalar engellenmeye çalışılmaz, kişi tutulmaz ve bağlanmaz; bu kırık ve çıkığa yol açabilir.
- Ağza hiçbir şey konulmaz — kaşık, mendil, parmak veya su. Bu, dişlerin kırılmasına ve solunum yolunun tıkanmasına sebep olur.
- Kriz süresi izlenir; kendiliğinden sonlanması beklenir.
- Kriz bittikten sonra bilinç kapalı ancak solunum varsa koma pozisyonu verilir ve yaşam bulguları izlenir.
- Kişi kendine gelene kadar yanında kalınır; ağızdan yiyecek içecek verilmez.
112 mutlaka aranmalıdır
- Kriz 5 dakikadan uzun sürüyorsa
- Kriz arka arkaya tekrarlıyorsa ve kişi arada kendine gelmiyorsa
- Kişi ilk kez kriz geçiriyorsa
- Kriz sırasında yaralanma olduysa veya kişi hamileyse
- Kriz sonrası solunum geri dönmüyorsa (temel yaşam desteğine başlanır)
Ateşli havale (çocuklarda)
- Genellikle 6 ay - 6 yaş arası çocuklarda, ateşin hızla yükselmesiyle ortaya çıkar.
- Çocuğun üzeri açılır, ılık suyla vücudu silinir. Soğuk su, buz ve alkol kullanılmaz; bunlar damarları büzerek ateşin daha da yükselmesine yol açar.
- Kasılma sırasında çocuk tutulmaz, ağzına bir şey konulmaz.
- Kriz sonrası koma pozisyonu verilir ve 112 aranır.
Ateş nedeniyle oluşan havale
Vücut sıcaklığının 38 °C'nin üstüne çıkmasıyla ortaya çıkar. Genellikle 6 ay – 6 yaş arası çocuklarda görülür.
- Çocuk ıslak havlu veya çarşafa sarılır
- Ateş bu yolla düşmüyorsa oda sıcaklığında bir küvete alınır (soğuk su kullanılmaz)
- 112 aranır
Sara krizinde kasılma sırasında solunum 10-20 saniye kadar durabilir ve yüzde morarma görülebilir; bu krizin normal seyrindendir.