Baş (kafa) yaralanmaları
- Bilinç düzeyi sık sık kontrol edilir
- Kulak veya burundan kan ya da sıvı geliyorsa engellenmez, silinmez; hasta kanayan taraf üzerine yan yatırılır
- Baş, boyun ve gövde hizası bozulmadan hareket ettirilir
- Yara üzerine baskı uygulanmaz (çökme kırığı olabilir)
- Ağızdan hiçbir şey verilmez
Göğüs yaralanmaları
- Hasta yarı oturuş pozisyonuna alınır
- Delici göğüs yaralanmasında yara üzeri temiz bir bezle kapatılır ve üç tarafı flasterle yapıştırılıp bir taraf açık bırakılır (havanın çıkışına izin veren kapama)
- Saplanan cisim çıkarılmaz, olduğu yerde sabitlenir
Karın yaralanmaları
- Hasta sırtüstü yatırılır, bacaklar karına doğru bükülür (karın kaslarını gevşetmek için)
- Organlar dışarı çıkmışsa içeri sokulmaya çalışılmaz; üzeri nemli ve temiz bir bezle örtülür
- Ağızdan kesinlikle yiyecek içecek verilmez
- Saplanan cisim çıkarılmaz
Omurga (belkemiği) yaralanmaları
- En tehlikeli yaralanmalardandır; omurilik zedelenirse kalıcı felç gelişebilir
- Hasta kesinlikle oturtulmaz ve yürütülmez
- Düz sırtüstü pozisyonda, sert sedye ile taşınır
- Baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan, en az 3-4 kişiyle blok hâlinde hareket ettirilir
- Zorunlu olmadıkça yerinden oynatılmaz
Neden bu kadar önemli?
Trafik kazalarındaki ölümlerin yaklaşık %80'i kafatası ve omurga yaralanmalarından kaynaklanır.
Belirti olmasa bile kafa/omurga yaralanması varsayılacak durumlar
- Yüz ve köprücük kemiği yaralanmaları
- Tüm düşme vakaları
- Tüm trafik kazaları
- Bilinci kapalı tüm hasta ve yaralılar
Açık pnömotoraks
Delici göğüs yaralanmasında yaranın nefes alıp veriyormuş gibi görünmesidir. Şok ihtimali çok yüksektir, şok önlemleri birlikte alınır.