Tanım
Şok; çeşitli nedenlerle kan dolaşımının yetersiz hâle gelmesi ve dokulara yeterli oksijen gitmemesi durumudur. Hayati fonksiyonların zayıflamasıdır.
Şok nedenleri
Aşırı dış veya iç kanama, geniş yanıklar, şiddetli ağrı, zehirlenmeler, alerjik tepkiler, kalp yetmezliği, aşırı korku ve stres.
Şok belirtileri
- Deri soluk, soğuk ve nemli (soğuk terleme)
- Vücut sıcaklığının düşmesi, titreme
- Nabız hızlı ve zayıf, zor hissedilir
- Solunum hızlı ve yüzeysel
- Huzursuzluk, endişe, halsizlik
- Susuzluk hissi
- Bilinç bulanıklığı (ilerleyen dönemde bilinç kaybı)
Şokta ilk yardım
- Şokun nedeni ortadan kaldırılır (kanama varsa durdurulur)
- Şok pozisyonu verilir
- Vücut ısısı korunur, üstü örtülür
- Hastanın bilinci açık tutulmaya çalışılır, uyutulmaz
- Hareket ettirilmez, sakinleştirilir
- Ağızdan hiçbir şey verilmez (su bile)
- 112 aranır, yaşam bulguları izlenir
Şok pozisyonu
Hasta sırtüstü yatırılır, bacakları 30 cm yukarı kaldırılır, üzeri örtülür ve başı yana çevrilir. Amaç beyne giden kan miktarını artırmaktır.
Nedenine göre şok çeşitleri
- Kardiyojenik şok — kalp kökenli
- Hipovolemik şok — sıvı/kan kaybına bağlı
- Toksik şok — zehirlenmeye bağlı
- Anaflaktik şok — alerjiye bağlı
Şok pozisyonundaki hastanın yaşam bulguları 2-3 dakikada bir yeniden değerlendirilir.