Ne zaman uygulanır?
- Diğer yöntemlerle durdurulamayan büyük kanamalarda
- Uzuv kopmalarında (amputasyon)
- Çok sayıda yaralının olduğu ve zamanın kısıtlı olduğu durumlarda
Nereye uygulanır?
- Yalnızca kol ve bacak kanamalarında uygulanır; başka bölgeye uygulanmaz.
- Tek kemikli bölgeye uygulanır: kolda dirsek ile omuz arası, bacakta uyluk (diz ile kalça arası).
- Kanayan yer ile kalp arasına yerleştirilir.
Nasıl uygulanır?
- Malzeme en az 8-10 cm eninde, esnek olmalıdır (elastik bandaj, üçgen sargı, kravat, mendil).
- İnce malzeme kullanılmaz: ip, tel, sicim, kablo, hortum doku kesebilir.
- Kanama duracak kadar sıkılır; fazla sıkmak da yetersiz sıkmak da zararlıdır.
- Turnikenin üzeri örtülmez, görünür olmalıdır.
- Uygulama saati yaralının alnına veya görünür bir yere yazılır.
Süre kuralları
- Turnike en fazla 2 saat kalabilir; daha uzun sürede gangren gelişir.
- İlk bir saat içinde her 15-20 dakikada bir, 5-10 saniye gevşetilir.
- Uzuv kopmalarında turnike gevşetilmez.
Uygulama bölgesi — istisna
Turnike tek kemikli bölgelere uygulanır: kol ve uyluk. Ön kol ile bacağa uygulanmaz, çünkü el ve ayağın beslenmesini bozar. Tek istisna uzuv kopmasıdır; kopma varsa ön kol ve bacağa da uygulanabilir. Turnike, kopma bölgesine en yakın ve deri bütünlüğü bozulmamış yere konur.
Uygulamada dikkat edilecekler
- İp, tel, sicim gibi ince ve kesici malzeme kullanılmaz
- Sıkmak için tahta parçası, kalem gibi sert bir cisim kullanılabilir
- Kanama durunca daha fazla sıkılmaz
- Turnikeli bölgenin üzeri örtülmez
- Uygulama saati bir karta yazılıp yaralının üzerine iliştirilir; çok yaralı varsa alnına "T" yazılır
Kopan uzvun taşınması
- Kopan parça temiz, su geçirmez ve ağzı kapalı bir torbaya konur
- Bu torba, 1 ölçek su + 2 ölçek buz bulunan ikinci bir torbaya yerleştirilir (parça buzla doğrudan temas etmemelidir)
- Torba yaralı ile aynı araca konur, üzerine adı yazılır
- En geç 6 saat içinde sağlık kuruluşuna ulaştırılır