Kanama çeşitleri
- Atardamar kanaması: Açık kırmızı renkli, kalp atımına uyumlu fışkırır tarzda akar. En tehlikelisidir.
- Toplardamar kanaması: Koyu kırmızı, sızıntı şeklinde ve sürekli akar.
- Kılcal damar kanaması: Yüzeysel, hafif sızıntı şeklindedir; genellikle kendiliğinden durur.
Bulunduğu yere göre: dış kanama (görülebilir), iç kanama (görülemez, şok belirtileriyle anlaşılır), doğal deliklerden kanama (kulak, burun, ağız).
Kanama durdurma yöntemleri (sırasıyla)
- Yara üzerine doğrudan baskı: Temiz bir bezle kanayan yerin üzerine bastırılır. İlk ve en çok kullanılan yöntemdir.
- Baskılı sargı: Yara üzerine konan bez sargı ile sıkıca sarılır.
- Kanayan bölgeyi yukarı kaldırma: Kırık yoksa uzuv kalp seviyesinin üstüne kaldırılır.
- Basınç noktalarına bası: Kanayan bölgeyi besleyen atardamara kemik üzerinden bastırılır.
- Turnike: Yalnızca son çare olarak.
Basınç (baskı) noktaları
- El-kol kanamalarında: Koltuk altı
- Omuz kanamalarında: Köprücük kemiği arka iç kısmı
- Yüz bölgesi kanamalarında: Şah damarı
- Baş derisi kanamalarında: Şakak (kulak önü)
- Ayak-bacak kanamalarında: Kasık kıvrımının iç kısmı
Burun kanaması
- Hasta oturtulur
- Baş öne eğilir (arkaya eğmek yanlıştır)
- Burun kanatları baş ve işaret parmağıyla 5 dakika sıkılır
- Ense ve burun üzerine soğuk uygulama yapılır
- Kanama durmazsa sağlık kuruluşuna gidilir
Kopan uzuv (amputasyon)
- Öncelik yaralının kanamasını durdurmaktır; gerekiyorsa turnike uygulanır.
- Kopan parça yıkanmaz, üzerindeki kir temizlenmeye çalışılmaz.
- Temiz bir beze sarılır, su geçirmez bir poşete konur ve poşet buz içeren ikinci bir kabın içine yerleştirilir.
- Kopan parça doğrudan buza veya suya temas ettirilmez; donma dokuyu kullanılamaz hâle getirir.
- Üzerine yaralının adı ve kopma saati yazılır, yaralıyla birlikte sağlık kuruluşuna gönderilir.
Vücuttaki altı baskı noktası
Atardamar kanamasında kanayan yere en yakın üst atardamar bölgesine bastırılır. Tanımlı baskı noktaları şunlardır:
- Boyun — şah damarı
- Köprücük kemiği üzeri — kol atardamarı
- Koltuk altı — kol atardamarı
- Kolun üst bölümü — kol atardamarı
- Kasık — bacak atardamarı
- Uyluk — bacak atardamarı
İç kanamada ilk yardım
- Şiddetli darbe, kırık veya ateşli silah yaralanmasında düşünülür; şok belirtileriyle tanınır
- Üzeri örtülür, ayaklar 30 cm yukarı kaldırılır
- Asla yiyecek ve içecek verilmez
- Özellikle kırık varsa hareket ettirilmez
Kulak kanaması
Kanama hafifse kulak temiz bezle silinir; ciddi ise kulak tıkanmadan temiz bezle kapatılır. Bilinci kapalıysa hasta kanayan kulak üzerine yan yatırılır.