Güvenli Araç Kullanma ve Teknik BilgiYüksek öncelik

Lastikler ve ön düzen

Fazla şişirilen lastik ortadan, az şişirilen kenarlardan aşınır. Diş derinliği 1,6 mm'nin altına düşen lastik değiştirilmelidir.

Anahtar Bilgiler

Fazla havalı lastik
Ortadan aşınır
Az havalı lastik
Kenarlardan aşınır
Asgari diş derinliği
1,6 mm
Balans bozuk
Direksiyonda titreşim
Rot bozuk
Düzensiz lastik aşınması, araç çeker
Bijon gevşetme
Araç yerdeyken
Yanağı balonlaşmış lastik
Tamir edilmez, değiştirilir
Kar zinciri nereye takılır
Çeki (güç aktarılan) tekerleklere

Lastik hava basıncı

  • Basınç, araç kataloğunda veya kapı iç kenarındaki etikette yazan değerde olmalıdır.
  • Kontrol lastikler soğukken yapılır; sürüşte ısınan lastiğin basıncı artar.
  • Fazla şişirilirse: lastik orta kısmından aşınır, direksiyonda titreşim olur, yol tutuşu azalır, savrulma riski artar.
  • Az şişirilirse: lastik kenarlarından aşınır, direksiyon zor döner, yakıt tüketimi artar, lastik ısınıp patlayabilir.

Diş derinliği

  • Yasal asgari diş derinliği 1,6 mm'dir; bu değerin altındaki lastik kullanılamaz.
  • Diş derinliği azaldıkça su tahliyesi bozulur ve ıslak zeminde aquaplaning (su üzerinde kayma) riski artar.
  • Kış lastiği, hava sıcaklığı 7 °C'nin altına düştüğünde daha iyi tutunma sağlar; ticari araçlarda kış aylarında kış lastiği zorunludur.

Lastik hasarları ve sebepleri

  • Yanak (yan duvar) balonlaşması: Çukura veya kaldırıma sert çarpma sonucu iç kord kopar, yanakta şişkinlik oluşur. Bu lastik tamir edilmez, değiştirilir; patlama riski yüksektir.
  • Kesik ve yırtık: Sivri cisim veya kaldırıma sürtme kaynaklıdır.
  • Çatlaklar: Yaşlanma, güneş ve ozon etkisiyle oluşur. Diş derinliği yeterli olsa da çatlamış lastik kullanılmaz; lastiğin üretim tarihine (DOT kodu) bakılır.
  • Düzensiz aşınma: Ön düzen ayarsızlığı, balans bozukluğu veya yanlış hava basıncı işaretidir.
  • Isınma ve patlama: Düşük hava basıncıyla yüksek hızda gitmek lastiği aşırı ısıtır.

Patinaj önleyiciler

  • Kar zinciri: Karlı ve buzlu yolda çekiş sağlar; aracın çeki (güç aktarılan) tekerleklerine takılır.
  • Kelepçe tipi (takmatik) patinaj önleyiciler: Daha hızlı takılır, kısa mesafeler içindir.
  • Zincirle sürüşte hız düşük tutulur (genellikle 50 km/s altı), ani hızlanma, sert fren ve keskin manevradan kaçınılır.
  • Yol açıldığında zincir sökülür; kuru asfaltta kullanmak hem zinciri hem yolu ve lastiği bozar.

Balans ve ön düzen (rot) ayarı

  • Balans ayarı bozuksa belirli hızlarda direksiyonda titreşim hissedilir.
  • Rot (ön düzen) ayarı bozuksa lastikler düzensiz aşınır ve araç bir tarafa çeker.

Aracın bir tarafa çekmesinin sebepleri

  • Ön düzen ayarlarının bozuk olması
  • Ön lastiklerin hava basınçlarının farklı olması
  • Ön lastiklerden birinin yeni diğerinin eski/farklı tipte olması
  • Fren sisteminde tek taraflı tutukluk

Tekerlek değişimi

  1. Araç düz ve sert zemine alınır, el freni çekilir, vitese takılır, dörtlü flaşör yakılır
  2. Reflektör konur, yolcular güvenli yere alınır
  3. Bijonlar araç yerdeyken gevşetilir
  4. Kriko uygun noktadan yerleştirilip araç kaldırılır
  5. Lastik değiştirilir, bijonlar çapraz sırayla takılır
  6. Araç indirildikten sonra bijonlar tam sıkılır

GörsellerBüyütmek için tıklayın

Sık Karıştırılanlar

  • Balans ayarıRot ayarı

    Balans lastiğin dengeli dönmesiyle ilgilidir ve titreşim yapar; rot tekerlek açılarıyla ilgilidir ve düzensiz aşınma ile çekmeye yol açar.

lastikhava basıncıdiş derinliğirotbalans

Kaynaklar

  • Lastik Hava Basınçları ve Diş Derinlikleri / Tekerlek Değişimi, s. 132, 141

Bu not MEB müfredatı esas alınarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Güncel mevzuat için kurs materyallerinizi ve resmi kaynakları da takip edin. Hatalı içerik bildir

Motor ve Araç Tekniği konularına dön